Đôi điều về lý thuyết lạm phát

“Lạm phát” là một trong những từ được nhắc đến nhiều nhất ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Dường như từ này cũng là “nỗi kinh hoàng” của nhiều quốc gia đang phát triển khác. Ở những quốc gia này, nhiều chính sách được thi hành theo hướng thắt chặt để kiềm chế sự tăng giá của nền kinh tế. Và trong suy nghĩ của nhiều người, “lạm phát” là một tội ác” (Mike Lenhoff, chief strategist at Brewin Dolphin: Inflation is an evil). Tại sao lại như vậy? Và có khi nào thì lạm phát được “yêu thích” không?
Tác động quan trọng và trực tiếp nhất của lạm phát chính là vào thu nhập thực của người dân (hộ gia đình). Có 2 khả năng xảy ra: 1 tốt và 1 xấu
+ Xấu: Nếu lạm phát làm xói mòn thu nhập thực của người dân, thì đây là tác động “xấu”. Điều này xảy ra khi tốc độ tăng của giá nhanh hơn tốc độ tăng của thu nhập danh nghĩa. Khoảng cách giữa 2 tốc độ này càng lớn thì nền kinh tế càng bị ảnh hưởng xấu bởi lạm phát.
+ Tốt: Nếu tốc độ tăng của lạm phát ở mức có thế chấp nhận. “Có thể chấp nhân” nghĩa là lạm phát trở thành động lực thúc đẩy tằng trưởng. Ngoài ra, còn có thể hiểu là tốc độ tăng giá nhỏ hơn tốc độ tăng của tổng thu nhập danh nghĩa.
Tiếp cận từ khía cạnh “tốt”, trong điều kiện hiện nay của nền kinh tế Hoa Kỳ, gần đây Nhà kinh tế Kenneth Rogoff (Harvard Uni) trên NPR (National Public Radio) cho rằng: Lạm phát cần được đẩy cao hơn để khuyến khích tiêu dùng, đầu tư và đưa giá nhà trở lại mức cân bằng. Cụ thể hơn, theo Rogoff, lạm phát sẽ góp phần đẩy giá nhà lên, nói cách khác số lượng người dân thực có giá trị tài sản từ chính những ngôi nhà của họ tăng lên. Giá tăng dẫn đến những người mua (đang chờ đợi giá giảm tiếp) và người mưa (không muốn bán tại mức giá lỗ) trở lại thị trường. Ngoài ra lạm phát sẽ làm giảm giá trị của các khoản nợ, giảm áp lực lên những người đang giữ các khoản nợ. Một ví dụ được Rogoff dẫn ra chính là tình huống của Nhật Bản: Chính sách tái lạm phát khi lãi suất của nước này xấp xỉ bằng 0.
Cụ thể hơn Rogoff đề xuất lạm phát nên tăng đến 5%/ năm.
Tuy nhiên, từ góc nhìn khác, Taylor (Standford Uni- người đề xuất quy tắc Taylor) cho rằng: Ý tưởng tăng lạm phát tạm thời để thúc đẩy nền kinh tế là một điều mơ tưởng vì trên thực tế khi mà các ngân hàng trung ương chỉ muốn tăng lạm phát tạm thời, thì lạm phát thường biến thể thành lạm phát dai dẳng trong một thời kỳ dài (Có thể gọi là: Tính dai dẳng của lạm phát). Khi đấy, chính sách giảm lạm phát sẽ dẫn đến một vài tổn thương nhất định đối với nền kinh tế. Ngoài ra, không đông tình với quan điểm “lợi ích của lạm phát khi giảm giá trị các khoản nợ” như được đề cập bởi Rogoff, Taylor cho rằng: Nhiều quốc gia hiện này đang là những chủ nợ lớn của Hoa Kỳ, do vậy khi lạm phát ở Hoa Kỳ tăng, các quốc gia cho vay sẽ nhận thấy khoản cho vay của họ bị xói mòn, gây ra những vấn đề lớn ảnh hưởng đến sự tín nhiệm (credibility), đặc biệt là của chính phủ.
Suy nghĩ của Rogoff hay Taylor đều có những điểm hợp lý của riêng nó. Bản chất của vấn đề nằm ở điểm: Liệu những gì đạt được từ việc tăng lạm phát có lớn hơn những chi phí bỏ ra để giảm lạm phạt không? Nếu câu trả lời là có, thì chính sách thúc đẩy lạm phát là cần thiết. Nếu không, thì giải pháp khác cần đưa ra để đưa nền kinh tế ra khỏi giai đoạn suy thoái này là gì?
Đây là lúc các MÔ HÌNH cần lên tiếng

Xem bài gốc về tranh luận giữa Ragoff và Taylor tại: http://www.npr.org/2011/10/07/141006642/does-the-economy-need-a-little-inflation

Một số câu hỏi suy nghĩ:
1. 1% tăng lên của lạm phát sẽ làm giá tài sản (đặc biệt là giá nhà) tăng lên bao nhiều %?
2. Giả sử, chính phủ US thực hiện chính sách được đề xuất bởi Rogoff với mục tiêu lạm phát hàng năm là 5%. Có 2 phương án:
+ Chính phủ công bố là thực hiện đến năm 2015. Và đến năm đấy sẽ thức hiện chính sách giảm lạm phát? Điều này sẽ tiếp tục nảy sinh vấn đề: Time-consistence
+ Chính phủ không công bố sẽ thực hiện đến năm nào mà tùy tình hình nền kinh tế?
Phương án nào tối ưu hơn? Có lẽ phương áp công bố sẽ tối ưu hơn, bởi nó sẽ giảm tính không chắc chắn của chính sách, do vậy góp phần hạn chế những biến động có thể của vĩ mô. Tuy nhiên câu trả lời chính xác vẫn phài là kết quả của mô hình.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s